Przystępując do pracy nad nowym albumem WIOSNA – ACH TO TY w 1987 roku, Marek Grechuta miał za sobą całą serię projektów „tematycznych”. Albo autorskich, jak cykl ŚPIEWAJĄCE OBRAZY, albo poświęconych twórczości poetyckiej innych autorów – odpowiednio Witkacego, Tadeusza Nowaka oraz Bolesława Leśmiana. Najnowsza płyta miała być powrotem, do „starego, dobrego Grechuty”.
 
To dlatego jest płytą tak różnorodną. Przede wszystkim, po raz pierwszy od dawna,
składają się na nią „zwykłe”, bezpośrednio nie powiązane ze sobą piosenki. Niemal wszystkie są autorskimi utworami Grechuty. Kompozytor uczynił tylko dwa wyjątki sięgając po teksty innych twórców, przy czym w jednym przypadku (Głos) była to nowa wersja piosenki napisanej kilka lat wcześniej. Drugą część albumu wypełniła muzyka teatralna i filmowa – praktyka zastosowana do tej pory jedynie na płycie MAGIA OBŁOKÓW (którą wzbogaciła suita Spotkania w czasie z filmu „Jastruń”) oraz na ŚPIEWAJĄCYCH OBRAZACH (z muzyką do inscenizacji „Otella”).
 
Kiedy jednak przyjrzymy się bliżej piosenkom z albumu WIOSNA – ACH TO TY, przekonamy się, że ich wybór nie jest bynajmniej przypadkowy. Marek Grechuta już dużo wcześniej – nawet na dwóch pierwszych płytach z zespołem Anawa – dzielił swoje utwory na „liryczne i filozoficzne”. Podział ten jest wyraźny także i teraz.

Utwory takie jak Odkąd jesteś i Żyli długo i szczęśliwie to liryczne hymny na cześć życia u boku kobiety, na cześć radości, jaką znajdujemy wokół siebie, na cześć poezji drzemiącej w otaczającej nas codzienności. Oba, a zwłaszcza pierwszy (jak można się domyślać dedykowany żonie artysty), są zapowiedzią głównych wątków kolejnego projektu Marka Grechuty jakim będzie KRAJOBRAZ PEŁEN NADZIEI (1989).
 
Głos, do wiersza rosyjskiego poety Aleksandra Błoka, pojawił się we wcześniejszej wersji na singlu, nagranym przez Grechutę w 1978 roku z udziałem Teresy Haremzy. Artysta wrócił do tej piosenki, tylko nieznacznie zmieniając aranżację i powierzając partię kobiecą Agacie Dowhań z grupy wokalnej Alibabki. Jej głos wzbogaca wiele nowych piosenek Grechuty – najlepiej chyba zapisując się w pamięci w tytułowym przeboju Wiosna – ach to ty („liryczno-filozoficznym” żarcie w charakterystycznym dla Grechuty ironicznym stylu). Najbardziej „filozoficzna” w duchu jest tu zapewne piosenka Jarmark świata do wiersza Tadeusza Śliwiaka, jednego z ulubionych współczesnych poetów Grechuty: „(…) żyj więc w pogoni za tym blaskiem, co twarze nam obmywa z cienia – na opętańczej karuzeli…” Aktualne motto.
 
Na szczególną uwagę zasługuje tekst Ciernistego deszczyka – autorskiej piosenki Marka Grechuty. Inspiracją tej opowieści o krakowskiej dorożce był widok konia, cierpiącego w strugach deszczu. Metafora płomienia latarni jako „złocistej rybki” wyróżnia jeden z najbardziej poetyckich tekstów w całym literackim dorobku tego wszechstronnego artysty. A przy tym jakże krakowski jest ten „dorożki wrak”…
 
Podobnie jak na wcześniejszym albumie – ŚPIEWAJĄCE OBRAZY z 1981 roku – także i na tej płycie Marek Grechuta zaprezentował część swojej twórczości dla teatru i filmu. Równolegle do pracy nad nowymi piosenkami nie ustawał w komponowaniu muzyki do inscenizacji i ekranizacji dzieł twórców nawet tak od siebie odległych, jak Gałczyński, Romain Rolland, czy – ponownie – Witkacy.  Wielki artystyczny romans Grechuty z Witkacym nie skończył się na wystawieniu „Szalonej lokomotywy” i na opolskim tryumfie piosenki Hop – szklankę piwa (Grand Prix na KFPP Opole 1977). Kiedy w 1985 roku reżyser Grzegorz Dubowski przystąpił do realizacji fabularnego filmu telewizyjnego o życiu „geniusza z Zakopanego”, właśnie u Grechuty zamówił muzykę do filmu (Witkacego zagrał Janusz Zakrzeński). Powstało dzieło wybitne, ale na płycie WIOSNA – ACH TO TY znalazły się tylko trzy krótkie fragmenty ścieżki dźwiękowej (w tym porywający, dekadencki Taniec z boa). Dopiero obecna reedycja w serii „Świecie nasz” ukazuje, jak naprawdę „doskwiera”… tumor Witkacego.

Wybór repertuaru na albumie WIOSNA – ACH TO TY przekonuje, że w drugiej połowie lat 80-tych nie ustawała aktywność kompozytorska Grechuty na polu muzyki teatralnej i filmowej. Ale na płyty trafiała tylko część tej interesującej twórczości.
 
Dzikie wino zielone pochodzi z widowiska poetyckiego TVP „Srebrny Konstanty”, złożonego z wierszy Gałczyńskiego i zainspirowanego wspomnieniami córki poety. Warto zwrócić uwagę, że piosenka powstała oryginalnie do przedstawienia „Kroniki olsztyńskiej” w inscenizacji Teatru TV Łódź (jego fragment instrumentalny znany jako Motyw olsztyński, zamyka album WIOSNA – ACH TO TY). Niestety, piosenka została dołączona do przedstawienia za późno na to, aby znaleźć się na płycie.
 
Inny utwór z tego okresu, którego żywot – niesłusznie – ograniczył się do teatralnej inscenizacji pochodzi z kolejnego widowiska telewizji łódzkiej, „Laur olimpijski”. Tym razem program oparto na wierszach Skamandryty, Kazimierza Wierzyńskiego, pochodzących z tomiku poezji nagrodzonego na Konkursie Sztuki towarzyszącym… Olimpiadzie Letniej 1928 roku (głosu innym wierszom udzielili m.in. Anna Dymna, Tadeusz Bradecki, Edward Lubaszenko i Jerzy Trela). Oto i „Grechuta olimpijski”.
 
Ciernisty walczyk w tej wersji to doskonały przykład transformacji, jakim ulegają piosenki Marka Grechuty – zawsze żywe, zawsze otwarte, ulegające nieustającym przemianom. Oto pierwotna postać tej kompozycji, wykorzystana na wiele lat przed zamieszczeniem jej na płycie WIOSNA – ACH TO TY dla potrzeb programu TVP „Ogród Luizy” (tytułowa piosenka z widowiska znalazła się w aneksie do reedycji albumu W MALINOWYM CHRUŚNIAKU). Możemy więc dzisiaj porównać, jak brzmiał Ciernisty deszczyk, zanim został zaaranżowany na zespół Anawa w duchu „Wiosny”. Markowi Grechucie – grającemu na instrumentach klawiszowych – towarzyszy tu jedynie Krzysztof Ścierański, wyśmienity gitarzysta basowy.
 
I kolejna piosenka aż trudna do rozpoznania, kiedy porównamy ją z płytowym pierwowzorem: tytułowa Wiosna – ach to ty. Podobnie jak poprzednia zagrana przez Grechutę na instrumentach klawiszowych, także i w tej wersji wzbogacona o kobiece głosy, wyróżnia się wyjątkowo przewrotną – nawet u tego artysty – melorecytacją.
Kiedyś ta właśnie wersja Wiosny gościła na antenie radiowej jako wielki przebój.
 
Największy przebój w całej karierze Grechuty miał jeszcze bardziej niecodzienny rodowód. Utwór Hop – szklankę piwa pochodził z musicalu „Szalona lokomotywa” opartego na pismach (głównie fragmentach dramatów) Stanisława I. Witkiewicza.
Fragmenty ścieżki dźwiękowej z filmowej opowieści o Witkacym znalazły się na albumie WIOSNA – ACH TO TY. Jednak dopiero teraz, po raz pierwszy, możemy zapoznać się z jej większą częścią. Na suitę „Tumor Witkacego” składają się tematy pominięte w wydaniu płytowym (w tym „transowa” Uwertura góralska, nawiązująca do dzieł Szymanowskiego), kilka wariacji instrumentalnych na tematy znane oraz dwa występy wokalne: Grechuty w ascetycznej wersji Hop – szklankę piwa (artysta sam wykonywał ją w filmie) i Alicji Bienicewicz w „chorej kołysance” Kotki trzy…
Nietrudno sobie wyobrazić, jak kompozycja ta – w obecnej postaci suity – inspiruje na przykład widowisko taneczne. Balet według Witkacego? Tego jeszcze nie było.
 
W dwa lata po ukazaniu się albumu WIOSNA – ACH TO TY odbył się w Krakowie jubileuszowy, XXV Studencki Festiwal Piosenki. Nie zabrakło na nim największych gwiazd tego prestiżowego konkursu. Z osobnym recitalem wystąpił laureat festiwalu sprzed… ponad dwudziestu lat, Marek Grechuta z zespołem Anawa. Z jego koncertu wybraliśmy piosenkę W dzikie wino zaplątani, najlepiej wtapiającą się w wiosenny klimat tego albumu – dzikiego, zielonego i oplatającego słuchacza jak winorośl.
 
Daniel Wyszogrodzki

WIOSNA - ACH TO TY
(1987)

  1. Odkąd jesteś                                             
  2. Głos                                                         
  3. Żyli długo i szczęśliwie                             
  4. Wiosna – ach to ty                                               
  5. Ciernisty deszczyk                                                
  6. Jarmark świata                                        
  7. Walczyk panieński                                                
  8. Słodkie jest czoło mojej kochaneczki       
  9. Szuwarem i wierzbiną                              
10. Walc karuzelowy                                     
11. Przejażdżka o zachodzie słońca              
12. Taniec z boa                                           
13. Motyw olsztyński                                    

DODATKOWE NAGRANIA
 
14.       Dzikie wino zielone                             
15.       Liliowy wachlarz                                 
16.       Ciernisty deszczyk *                           
17.       Wiosna – ach to ty                             
18.       Suita z filmu „Tumor Witkacego”   
19.       W dzikie wino zaplątani *                    
 
(* tylko na CD)